1 లీటర్ బాటిల్ నుంచి 20 లీటర్ జార్ వరకు… తాగునీటి నాణ్యతపై నిఘా ఎక్కడ?

ప్రజారోగ్యంతో ముడిపడిన నీటి వ్యాపారంపై సమగ్ర తనిఖీలు.. నాణ్యత పరీక్షలు తప్పనిసరి చేయాలి

భాగ్యనగరం, రాథసారథి:
తాగునీరు ప్రతి కుటుంబానికి నిత్యావసరం. తెలంగాణలో పట్టణాలు, మున్సిపాలిటీలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 1 లీటర్, 2 లీటర్, 5 లీటర్ తదితర ప్యాకేజ్డ్ వాటర్ బాటిళ్లతో పాటు 20 లీటర్ ఆర్‌ఓ జార్ల వినియోగం విస్తృతంగా పెరిగింది. ఇళ్లు, కార్యాలయాలు, పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, హోటళ్లు, ఫంక్షన్ హాళ్లు వంటి అనేక ప్రాంతాల్లో ప్రజలు వీటిపైనే ఆధారపడుతున్నారు.

ప్రజలు డబ్బులు చెల్లించి కొనుగోలు చేస్తున్న ఈ నీరు నిర్దేశిత నాణ్యతా ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉందా? ఉత్పత్తి కేంద్రాల్లో పరిశుభ్రత ఎలా ఉంది? మూలనీటిని పరీక్షిస్తున్నారా? 20 లీటర్ జార్లను సక్రమంగా శుభ్రపరుస్తున్నారా? అనే అంశాలపై తెలంగాణవ్యాప్తంగా నిరంతర పర్యవేక్షణ అవసరం.

2026 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన కొత్త పరీక్షా విధానం

ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్, మినరల్ వాటర్ కోసం FSSAI ప్రత్యేక పరీక్షా విధానాన్ని 2026 జనవరి 1 నుంచి అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. తయారీదారులు నిర్దేశిత పరీక్షలు నిర్వహించి వాటి రికార్డులను నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. ఉత్పత్తి మొత్తం నిర్దేశిత ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా నియంత్రణలు పాటించాలి.

ముఖ్యంగా సూక్ష్మజీవ సంబంధిత భద్రతకు సంబంధించిన పరీక్షలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. FSSAI విధానంలో కోలిఫార్మ్ బ్యాక్టీరియా, E. coliకి సంబంధించిన అవసరాలతో పాటు ఇతర సూక్ష్మజీవ పరామితులకు నిర్దేశిత పరీక్షా విధానాలు ఉన్నాయి.

ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన అంశం ఉంది. ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్‌కు తప్పనిసరి BIS సర్టిఫికేషన్ మార్క్ ఇక అవసరం లేదని FSSAI 2024లో స్పష్టం చేసింది. కాబట్టి కేవలం బాటిల్‌పై BIS మార్క్ ఉందా లేదా అనే ఒక్క అంశం ఆధారంగా నీటి నాణ్యతను నిర్ణయించడం సరైంది కాదు. ప్రస్తుత FSSAI నిబంధనలు, లైసెన్సింగ్, పరీక్షలు, ప్యాకేజింగ్ మరియు భద్రతా ప్రమాణాలను సమగ్రంగా పరిశీలించాలి.

మూలనీటిపైనా పరీక్షలు అవసరం

ప్యాకేజ్డ్ వాటర్ తయారీలో ఉపయోగించే మూలనీటిని ఉపయోగించే ముందు నిర్దేశిత ప్రమాణాల ప్రకారం FSSAI నోటిఫై చేసిన NABL-అక్రెడిటెడ్ ప్రయోగశాలలో పరీక్షించాలని FSSAI పరీక్షా విధానం పేర్కొంటోంది.

అందువల్ల తుది బాటిల్ నీటినే కాకుండా మూలనీరు → శుద్ధి ప్రక్రియ → ప్యాకింగ్ → నిల్వ → రవాణా వరకు మొత్తం ప్రక్రియను తనిఖీ చేయాల్సిన అవసరం ఉంది .

20 లీటర్ జార్లపై ప్రత్యేక నిఘా అవసరం

ప్యాకేజ్డ్ బాటిళ్లతో పాటు స్థానిక ఆర్‌ఓ ప్లాంట్ల నుంచి సరఫరా అయ్యే 20 లీటర్ జార్లు కూడా వేలాది కుటుంబాలకు చేరుతున్నాయి.

జార్‌ను సక్రమంగా శుభ్రం చేస్తున్నారా?,మూత, సీల్ పరిశుభ్రంగా ఉన్నాయా?,జార్‌లో పాత నీటి అవశేషాలు ఉన్నాయా?,శుద్ధి చేసిన నీటిని ఎలా నిల్వ చేస్తున్నారు?,నీటి పరీక్షలు ఎప్పుడు జరిగాయి?,ప్లాంట్‌లో పరీక్షా రికార్డులు ఉన్నాయా? ఇలాంటి అంశాలపై క్షేత్రస్థాయిలో తనిఖీలు జరగాలి.

భూగర్భజల వినియోగంపైనా పర్యవేక్షణ

ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ యూనిట్లలో భూగర్భజల వినియోగం కూడా కీలక అంశం. తెలంగాణ గ్రౌండ్ వాటర్ డిపార్ట్‌మెంట్ ప్రకారం తెలంగాణ రాష్ట్ర భూగర్భ జలాల వెలికితీత నిబంధనలు – 2023 ద్వారా ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ యూనిట్లు, బల్క్ వాటర్ సప్లయర్లు, పరిశ్రమలు తదితర వర్గాల్లో భూగర్భజల వినియోగాన్ని నియంత్రించే విధానం అమల్లో ఉంది.

అందువల్ల ఒక వాటర్ ప్లాంట్‌కు ఆహార భద్రతకు సంబంధించిన అనుమతులతో పాటు, వర్తించే భూగర్భజల అనుమతులు మరియు ఇతర చట్టపరమైన అనుమతులు ఉన్నాయా లేదా కూడా సంబంధిత అధికారులు పరిశీలించాలి.

ప్రజల ఆరోగ్య ఫిర్యాదులపై శాస్త్రీయ విచారణ అవసరం

కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీరు తాగిన తర్వాత గొంతు సమస్యలు, కడుపు సంబంధిత ఇబ్బందులు లేదా ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తున్నాయని ప్రజలు ఫిర్యాదు చేస్తే, వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

అయితే ఒక ఆరోగ్య సమస్యకు కారణం ఆర్‌ఓ లేదా ప్యాకేజ్డ్ వాటర్ అని పరీక్షలు లేకుండా నిర్ధారించడం కూడా సరికాదు. ఫిర్యాదులు వచ్చినప్పుడు సంబంధిత నీటి నమూనాలను సేకరించి శాస్త్రీయంగా పరీక్షించి, ఫలితాల ఆధారంగా చర్యలు తీసుకోవాలి.

అదేవిధంగా “ఆర్‌ఓ నీరు తాగితే ఎముకలు బలహీనపడతాయి” వంటి ప్రచారాలను ఆధారాలు లేకుండా వాస్తవాలుగా ప్రచారం చేయకుండా, నీటి నాణ్యత మరియు ఆరోగ్య ప్రభావాలను శాస్త్రీయ ఆధారాలతోనే నిర్ధారించాలి.

ప్రభుత్వం ఏం చేయాలి?

* తెలంగాణవ్యాప్తంగా ప్యాకేజ్డ్ వాటర్, 20 లీటర్ RO జార్ యూనిట్లను జిల్లా వారీగా గుర్తించి సమగ్ర జాబితా రూపొందించాలి.

* లైసెన్స్‌లు, నీటి పరీక్షా నివేదికలు, మూలనీటి వివరాలు, పరిశుభ్రత ప్రమాణాలను తనిఖీ చేయాలి.

* రిస్క్ ఆధారిత ఆకస్మిక తనిఖీలు నిర్వహించాలి.

* బాటిళ్లు, జార్లు మరియు మూలనీటి నుంచి నమూనాలు సేకరించి గుర్తింపు పొందిన ప్రయోగశాలల్లో పరీక్షించాలి.

* నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన యూనిట్లపై చట్టప్రకారం తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి.

* ప్రతి జిల్లాలో నిర్వహించిన తనిఖీలు, సేకరించిన నమూనాలు, పరీక్షా ఫలితాలు, తీసుకున్న చర్యలపై పారదర్శక నివేదికలు విడుదల చేయాలి.

* ప్రజల ఫిర్యాదుల కోసం సులభమైన ఫిర్యాదు వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయాలి.

FSSAI వద్ద ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ నాణ్యతను ధృవీకరించేందుకు Clean Drinking Water వ్యవస్థ కూడా అందుబాటులో ఉంది. వినియోగదారులకు నీటి భద్రత, నాణ్యతపై సమాచారం అందించడమే దీని ఉద్దేశ్యం.

నీరు వ్యాపారం మాత్రమే కాదు… ప్రజారోగ్య బాధ్యత

1 లీటర్ బాటిల్ అయినా, 20 లీటర్ జార్ అయినా ప్రజలు కొనుగోలు చేసేది కేవలం నీరు కాదు—తమ కుటుంబ ఆరోగ్యంపై ఒక నమ్మకం.

ఆ నమ్మకాన్ని కాపాడేందుకు తెలంగాణవ్యాప్తంగా ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్, ఆర్‌ఓ వాటర్ యూనిట్లపై క్రమం తప్పని తనిఖీలు, శాస్త్రీయ పరీక్షలు, పారదర్శక నివేదికలు, నిబంధనల ఉల్లంఘనలపై తక్షణ చర్యలు అవసరం.

ప్రజలు తాగే నీరు స్వచ్ఛమైనదేనా? అన్న ప్రశ్నకు సమాధానం మాటల్లో కాదు… ప్రయోగశాల పరీక్షల్లో రావాలి.