-నేపాల్ వరదలు నేర్పుతున్న మానవత్వ పాఠం..
-సామాజిక మాధ్యమ స్పందనకు మించి సమాజ బాధ్యత
రథసారథి ప్రత్యేక కథనం :
నేపాల్లో సంభవించిన భీకర వరదలు, ఆకస్మిక వరద ప్రవాహాలు, కొండచరియలు విరిగిపడిన ఘటనలు అనేక కుటుంబాల జీవితాలను ఒక్కసారిగా ఛిన్నాభిన్నం చేశాయి. ఇళ్లు కొట్టుకుపోయాయి.. జీవనాధారాలు దెబ్బతిన్నాయి.. కుటుంబ సభ్యులు గల్లంతయ్యారు. ఎంతోమంది తమ ఆత్మీయుల ఆచూకీ కోసం ఇప్పటికీ ఎదురుచూస్తున్నారు. ప్రకృతి ప్రకోపం సృష్టించిన ఈ విషాదం మానవత్వానికి మరో కఠిన పరీక్షగా నిలిచింది. ఈ విపత్తులో అత్యంత దయనీయ పరిస్థితి చిన్నారులది. యునిసెఫ్ అంచనాల ప్రకారం నేపాల్లోని రాసువా, నువాకోట్, ధాదింగ్ ప్రాంతాల్లో వేలాది మంది పిల్లలు అత్యవసర మానవతా సహాయం అవసరమైన పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్నారు. ఇళ్లు, పాఠశాలలు, వైద్య సదుపాయాలు దెబ్బతినడంతో వారి భద్రత, ఆరోగ్యం, విద్య ప్రశ్నార్థకంగా మారాయి.
కొంతమంది చిన్నారులు ప్రాణాలను కాపాడుకునేందుకు అడవుల్లోకి పరుగులు తీయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడటం విపత్తు తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. రెండున్నరేళ్ల బాలుడు రెండు రోజులపాటు కనిపించకుండా పోయి, స్థానికులు, పోలీసులు విస్తృతంగా గాలించిన అనంతరం సురక్షితంగా లభించిన ఘటన అక్కడి పరిస్థితుల తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది. ఇవి కేవలం వార్తా కథనాలు కావు.. మనిషి మరో మనిషిని ఎంతగా కోల్పోతున్నాడో తెలియజేసే విషాద గాథలు.
-సామాజిక మాధ్యమ స్పందన సరిపోతుందా?
విపత్తు సంభవించిన వెంటనే ఫోన్ తీసి వీడియోలు చిత్రీకరించడం.. బాధితుల చిత్రాలను సామాజిక మాధ్యమాల్లో పంచుకోవడం.. “చాలా బాధగా ఉంది” అంటూ సందేశాలు పెట్టడం నేటి కాలంలో సులభమైపోయింది. అయితే సామాజిక మాధ్యమాల్లో వ్యక్తమయ్యే సానుభూతి బాధితుల కన్నీటిని తుడవగలదా? వారి ఆకలిని తీర్చగలదా? నిరాశ్రయులకు ఆశ్రయం కల్పించగలదా? బాధలో ఉన్న కుటుంబానికి ఒక పూట భోజనం అందించడం.. చలిలో వణుకుతున్న చిన్నారికి దుప్పటి ఇవ్వడం.. నిరాశ్రయుడికి తాత్కాలిక ఆశ్రయం కల్పించడం.. గల్లంతైన వ్యక్తి ఆచూకీ కోసం ప్రయత్నించడం.. అత్యవసర వైద్య సహాయం అందించడం.. ఇవే నిజమైన మానవత్వానికి నిదర్శనాలు. కెమెరా ముందు కనిపించే సేవ కంటే.. కెమెరాకు కనిపించకుండా చేసే సేవకు విలువ ఎక్కువ.
-డబ్బు, ఆస్తి కాదు.. చివరకు మిగిలేది మంచితనమే
నేటి సమాజంలో మనిషి సంపాదన కోసం పరుగెడుతున్నాడు. ఆస్తి కోసం శ్రమిస్తున్నాడు. హోదా కోసం పోటీ పడుతున్నాడు. తన భవిష్యత్తు కోసం పగలు, రాత్రి కష్టపడుతున్నాడు. అయితే జీవితానికి చివరి గమ్యం ఏమిటో మాత్రం ఎవరికీ తెలియదు. ఎంత సంపాదించినా మనిషి వెంట ఏదీ తీసుకెళ్లలేడు. ఎంత పెద్ద భవనం నిర్మించినా అది శాశ్వతం కాదు. ఎంతటి హోదా సంపాదించినా అది జీవితాంతం వెంట ఉండదు. మనిషి ఈ లోకం నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత అతని సంపద కంటే అతను ఇతరుల జీవితాల్లో చేసిన మంచితనమే గుర్తుండిపోతుంది. ఆకలితో ఉన్నవారికి పెట్టిన అన్నం.. నిరాశలో ఉన్నవారికి చెప్పిన ధైర్యం.. ఆపదలో ఉన్న కుటుంబానికి అందించిన సహాయం.. చిన్నారికి ఇచ్చిన అండ.. ఇవే నిజమైన సంపద.
-సమాజ సేవ మన ఇంటి నుంచే ప్రారంభం కావాలి
సమాజ సేవ అంటే లక్షల రూపాయలు విరాళంగా ఇవ్వడం మాత్రమే కాదు. మన చుట్టూ ఉన్న మనుషులను గమనించడం కూడా సమాజ సేవే.
మన పక్కింట్లో ఎవరికైనా ఆహారం అవసరమా? ఒంటరిగా జీవిస్తున్న వృద్ధుడు ఉన్నాడా? ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న కుటుంబం ఉందా? అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న వ్యక్తికి సహాయం అవసరమా? తల్లిదండ్రులను కోల్పోయిన చిన్నారి పరిస్థితి ఎలా ఉంది? అనే ప్రశ్నలను మనకు మనమే వేసుకోవాలి.
ఎందుకంటే సమాజం అంటే మనం మాత్రమే కాదు.. మన చుట్టూ ఉన్న ప్రతి మనిషి.
-సానుభూతి కాదు.. బాధ్యత తీసుకోవాలి
విపత్తు సంభవించినప్పుడు కొన్ని రోజులపాటు స్పందించడం, చిత్రాలు పంచుకోవడం, సందేశాలు రాయడం సాధారణంగా మారింది. ఆ తర్వాత మరో వార్త వస్తే మన దృష్టి అటువైపు మళ్లిపోతుంది. కానీ బాధితుల జీవితం మాత్రం అక్కడితో ముగియదు.
వారికి ఆహారం కావాలి.. దుస్తులు కావాలి.. వైద్యం కావాలి.. సురక్షితమైన నివాసం కావాలి. పిల్లలకు రక్షణ, విద్య అవసరం. కుటుంబాలకు తిరిగి జీవనోపాధి ఏర్పడాలి. అందుకే విపత్తు సహాయం ఒక్కరోజు కార్యక్రమంగా ముగియకూడదు. బాధితులు తిరిగి తమ జీవితాలను నిర్మించుకునే వరకు సహకారం కొనసాగాలి.
-ఎవరైనా చేస్తారు” కాదు.. “నేను ఏం చేయగలను?
ప్రతి సమస్యను ప్రభుత్వం పరిష్కరించాలని ఆశించడం సహజమే. అయితే సమాజంగా మన బాధ్యతను పూర్తిగా విస్మరించడం మాత్రం సరికాదు. ప్రభుత్వ సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, సామాజిక కార్యకర్తలు, స్థానిక సంఘాలు, సాధారణ పౌరులు సమన్వయంతో పనిచేసినప్పుడే విపత్తు బాధితులకు సమగ్ర సహాయం అందుతుంది. మనకు చేతనైనంత సహాయం చేయాలి. అది ఒక రూపాయి కావచ్చు.. ఒక పూట భోజనం కావచ్చు.. ఒక దుప్పటి కావచ్చు.. ఒక జత దుస్తులు కావచ్చు.. అవసరమైన వారికి చేసిన ఒక ఫోన్ కాల్ కావచ్చు.. ఆపదలో ఉన్న వ్యక్తికి చెప్పిన ఒక ధైర్యపు మాట కావచ్చు. సహాయం చిన్నదా.. పెద్దదా అన్నది కాదు. మనసుతో చేశామా లేదా అన్నదే ముఖ్యం.
-కెమెరా కోసం కాదు.. కరుణ కోసం జీవిద్దాం
సామాజిక మాధ్యమాలు మనకు స్పందించే వేదికను ఇచ్చాయి. అయితే మన స్పందనను పోస్టులు, చిత్రాలు, వీడియోలు, వ్యాఖ్యలకే పరిమితం చేయకూడదు. ఒకరి కన్నీటిని తుడవడం.. ఒక కుటుంబానికి భరోసా ఇవ్వడం.. ఒక చిన్నారి జీవితంలో ఆశ నింపడం.. ఇవే మన స్పందనకు నిజమైన అర్థం. ఒక చిత్రం వేల మంది చూస్తే వచ్చే ప్రచారం కంటే.. ఒక బాధిత కుటుంబానికి అందిన సహాయం ఎంతో విలువైనది. సామాజిక మాధ్యమాల్లో సానుభూతి వ్యక్తం చేయడం కంటే.. అవసరమైన సమయంలో బాధితుల పక్కన నిలబడటం గొప్పది. నేపాల్ విషాదం మనందరికీ ఒక ప్రశ్నను సంధిస్తోంది.. మనిషిగా పుట్టిన మనం.. మరో మనిషి బాధను చూసినప్పుడు ఎంతవరకు స్పందిస్తున్నాం? జీవిత చరమాంకంలో మన సంపాదన ఎంత అన్నది కాదు.. మన వల్ల ఎన్ని జీవితాల్లో వెలుగు వచ్చిందన్నదే అసలైన ప్రశ్న.
మనిషిగా పుట్టడం అదృష్టం..మానవత్వంతో జీవించడం బాధ్యత.
